معماری سازمانی چیست ؟
زکمن، معماری سازمانی آن را این گونه تعریف می نماید:
مجموعه ای از نمایش های توصیفی در ارتباط با تشریح یک سازمان، چنان که بتواند منطبق بر نیازمندی های حال و آینده و قابل حفظ در دوره ی حیات آن باشد.
در واقع معماری سازمانی، نگرشی کلان به ماموریت ها و وظایف سازمانی، فرایندها، موجودیت های اطلاعاتی، شبکه های ارتباطی و سلسله مراتب در یک سازمان می باشد که با هدف ایجاد سیستم های اطلاعاتی یکپارچه و کارآمد صورت می گیرد.
معماری سازمانی در معنای عمومی و ساده آن ساختار و طراحی سازمان با نگاهی کل نگر است.

در یک تعریف دقیق تر و انتزاعی تعریف معماری سازمانی:
شناخت مولفه ها و اجزاء سازمان،
شناخت وظایف هر مولفه
و سپس شناخت ارتباط بین مولفه ها و اجزا ء سازمانی
با یکدیگر ،
و با محیط بیرونی است .

فرایند معماری سازمانی
فازهای اصلی فرایند معماری سازمانی در شرکت پیشگامان عبارتند از :
• فاز صفر - آماده سازی سازمان برای اجرای پروژه
• فاز اول – تدوین / بروزرسانی سند راهبردی سازمان
• فاز دوم - شناخت وضع موجود سازمان (As-Is)
• فاز سوم – تحلیل وضع موجود سازمان (As-Is)
• فاز چهارم - ترسیم وضعیت مطلوب سازمان ( To-Be )
• فاز پنجم – تدوین طرح گذار از موجود به مطلوب
• فاز ششم – استقرار ساختار و فرآیندهای مطلوب در سازمان
• فاز هفتم - مکانیزاسیون فرآیندها
• فاز هشتم - بهبود مستمر سازمان

چالش های موجود در اجرای پروژه های معماری سازمانی
در ادامه برخی از چالش های مهم در اجرای پروژه های معماری سازمانی بیان شده است که با استفاده از ابزارهای اختصاصی پیشگامان قابل رفع می باشند:
۱) طولانی بودن زمان و دقت پایین ناشی از وجود خطای انسانی در تولید برخی محصولات معماری
راهکار ما:
بکارگیری ابزارهای نرم افزاری اختصاصی پیشگامان که عبارتند از:
۱) نرم افزار تولید خودکار سناریو از مدل فرایندی (مطابق استاندارد BPMN)
این نرم افزار بطور خودکار از روی مدل فرایندی (مطابق استاندارد BPMN) ، سناریو را تولید می نماید.
۲) نرم افزار شناسایی سیستم های اطلاعاتی مورد نیاز سازمان بر مبنای خروجی های معماری سازمانی
امروزه سیستمهای اطلاعاتی سازمانی نه تنها به منظور پشتیبانی از کسب وکار و قابلیت رقابتی سازمان استفاده میشوند بلکه به عنوان یک ایجاد کننده اصلی ارزش جزو مزیت رقابتی سازمانها محسوب میشوند و از ماهیت راهبردی برخوردار هستند، و به این دلیل معماری/برنامه ریزی سیستمهای اطلاعاتی توجه زیادی را در چند سال اخیر جلب نموده است.
شناخته شده ترین روشها برای معماری/برنامه ریزی سیستمهای اطلاعاتی، متدلوژی برنامه ریزی سیستم های کسب وکار و متدلوژی مهندسی اطلاعات (IE) میباشند. هر دو روش رویکردی ساختیافته جهت برنامه ریزی نیازمندی های کوتاه مدت و بلندمدت سیستمهای اطلاعاتی، برای سازمانها فراهم می آورند. هدف اصلی هر دو روش، فراهم آوردن روشی برای ترجمه و تبدیل راهبردهای کسب وکار به راهبردهای سیستم های اطلاعاتی بوسیله تحلیل نیازهای اطلاعاتی کسب وکار و ساختاردهی آنها به صورت چند زیرسیستم مجزا می باشد.
در این متدلوژیها زیرسیستمهای مورد نظر از طریق خوشه بندی ماتریس موضوع/وظیفه شناسایی می شوند، که روشهای زیادی با رویکردهای متفاوت برای حل این مساله به کارگرفته شده اند.
هدف این نرم افزار این مطلب است که در برنامه ریزی راهبردی اطلاعاتی، حوزه‌‌های اطلاعاتی بر مبنای راهبردهای سازمانی را طوری شناسایی نماید، که بتوان به راحتی از آن‌ها برای طراحی و ایجاد و توسعه نرم‌افزار‌‌های اطلاعاتی استفاده کرد، بنابراین، در این نرم افزار از یک مدل مبتنی بر راهبرد برای شناسایی سیستمهای اطلاعاتی استفاده شده است.

۳) نرم افزار تخمین زمان و هزینه تولید سیستمهای اطلاعاتی بر اساس خروجی های معماری سازمانی
طرح جامع ICT سازمان برنامه ای مدون برای توسعه سازمانی فن آوری اطلاعات در راستای رفع نیازمندی های اطلاعاتی و تحقق مأموریت های سازمان است. یکی از مهمترین بخش های یک طرح جامع ، RFP طراحی و پیاده سازی سیستم های اطلاعاتی است و یکی از کلیدی ترین سر فصل های RFP ، برآورد هزینه و زمان پیاده سازی سیستمهای اطلاعاتی است.
در برآورد زمان و هزینه این سیستمها از موارد کاربرد و یا موجودیت‌های اطلاعاتی استفاده می شود. ابزار CT2E با روشی مبتنی بر موارد کاربردی و موجودیت‌های اطلاعاتی و با استفاده از خروجی‌ طرح‌های جامع ICT (ماتریس CRUD) هزینه و زمان پیاده‌سازی سیستم‌ها رابطور خودکار برآورد می نمائیم. با استفاده از این نرم افزار می توان به برآورد و تخمین هزینه های تولید سیستمهای اطلاعاتی بزرگ برای سازمانها دست یافت.

۴) نرم افزار تولید خودکار مستندات معماری سازمانی از روی مدلها و اطلاعات موجود در مخزن معماری (ابزار System Architect)
این ابزار اطلاعات پروژه های ایجاد شده در ابزار System Architect را واکشی می کند و بر مبنای اطلاعات واکشی شده ، مستندات مورد نیاز از جمله شناسنامه های ذیل بر مبنای نسخه بومی شده (SA) را در فرمت مورد نظر (از قبیل : ورد، اکسل و ... ) بصورت خودکار تولید می کند :
 شناسنامه خدمت
 شناسنامه فرایند
 شناسنامه زیر فرایند
 شناسنامه وظایف
 شناسنامه فعالیت
الگوی شناسنامه ها متناسب با نیاز پروژه متغیر خواهد بود ابزار فوق به تفکیک هر فرایند ، کلیه شناسنامه های مربوط به زیر فرایند ها و فعالیت ها را مطابق با الگو های مورد نیاز تولید نموده و آنها را درون یک فایل ورد (Word) یا اکسل (Excel) ، به ترتیب منطقی قرار می دهد.
۵) نرم افزار ورود اتوماتیک مستندات معماری به مخزن معماری (ابزار System Architect)
یکی از مهمترین فاکتورهای موفقیت پروژه های معماری سازمانی کوتاهی زمان آنها می باشد. زیرا با طولانی شدن زمان چنین پروژه هایی خطر وقوع تغییرات در سازمان هدف وجود دارد.
یکی از تهدیدها و مشکلات پروژه های بزرگ معماری سازمانی ورود حجم زیاد اطلاعات (از نظر زمان ورود اطلاعات و کیفیت اطلاعات وارد شده و ...) تهیه شده (مدل ها ، ماتریس ها و ...) به ابزار SA میباشد.این کار باعث افزایش قابل توجه هزینه پروژه معماری و از هزینه مهمتر باعث طولانی شدن زمان پروژه می گردد .
این ابزار جهت برطرف کردن این مشکل تولید شده است.
وظیفه این ابزار تبدیل مستندات دستی و کاغذی تهیه شده توسط تحلیلگران به مدلهای دیجیتالی و ورود خودکار این اطلاعات به ابزار System Architect می باشد.
استفاده از ابزار مذکور باعث صرفه جویی بسیار زیادی در زمان و هزینه پروژه های معماری سازمانی می شود.
۶) نرم افزار تعریف و تولید خودکار انواع ماتریس چند سطحی از مخزن معماری (ابزار System Architect)
با این ابزار می توانید انواع ماتریسهای تحلیلی (با هر تعداد سطحی) مورد نیاز خود را بر اساس اطلاعات ثبت شده در نرم افزار System Architect را تهیه نمایید.
امکانات نرم افزار :
• تعریف و تهیه ی انواع ماتریس های چند سطحی :
o سطرهای چند سطحی
o ستون های چند سطحی
o سلولهای چند سطحی
• امکان تعریف انواع ماتریس و ذخیره آنها .
• امکان ایجاد وذخیره نمونه های ماتریس از انواع ماتریس تعریف شده روی هر Encyclopedia ی دلخواه .
• امکان تبدیل ماتریس ها به فرمت جدول .
• امکان اعمال تغییر در سلولهای ماتریس وانتشار این تغییرات در SA (در حالاتی که امکانپذیرباشد.)
• امکان نمایش ماتریس وجدول در Grid ‌‍، Excel و Html .

۷) نرم افزار مدیریت تغییرات اطلاعات در مخزن معماری (ابزار System Architect)
مدیریت تغییرات همواره یکی از بزرگترین مشکلات تیمهای معماری سازمانی بوده و هست. اینکه تغییری کوچک در یک مدل ، چه اثری بر دیگر مدلها خواهد گذاشت و اینکه این اثرات اعمال شوند مسأله مهمی می باشد که در پروژه های بزرگ منجر به صرف هزینه ، زمان و انرژی بسیار زیادی می گردد.
ابزار مذکور، نرم افزاری است مبنتی بر ابزار System Architect که می تواند تغییرات مدلهای موجود در این ابزار را مدیریت نماید. برخی از امکانات این نرم افزار عبارتند از :
 ابزاری جهت مدیریت اثر تغییر یک المان ازیک مدل بر مدلهای دیگر.
 امکان تعریف شرایطی که بایستی میان مدلها والمانهای آنها در یک Encyclopedia برقرارباشد .
 امکان شناسایی شرایط نقض شده و نا سازگاریهای موجود در یک Encyclopedia .

۲) مدلهای فرایندی تهیه شده برای وضع موجود سازمان با وضع موجود واقعی سازمان (Real As-Is)تطابق ندارد.
روش مصاحبه، رایج ترین روش جهت جمع آوری گردشکار فعالیتهای سازمان (فرایند کسب و کار) می باشد ولی دارای معایبی می باشد. مهمترین مشکل این روش این است که کیفیت خروجی نهایی مبتنی بر تراوشات ذهنی مصاحبه شونده و مصاحبه کننده می باشد و قطعا مدلهای تهیه شده با وضع موجود واقعی سازمان (Real As-Is) مغایر است. همچنین زمان قابل توجهی صرف برگزاری جلسات، تحلیل و مدلسازی می گردد.
راهکار ما:
بکارگیری نرم افزار فرایند کاو (جهت اطلاعات بیشتر به بخش محصولات مراجعه نمایید.)
۳) مدلهای فرایندی تهیه شده برای وضع مطلوب سازمان، وضع مطلوب واقعی سازمان (Real To-Be) نمی باشند.
سازمانها، پس از تهیه مدلهای فرایندی وضع موجود خود، به تهیه مدلهای فرایندی مطلوب برای سازمان اقدام می کنند. معمولا برای تهیه چنین مدلهایی از حذف / اضافه فعالیتها (ایستگاه های کاری) استفاده می شود و هیچگونه تحلیل کمّی انجام نمی شود. سوال اینجاست که:
معیار مطلوبیت مدل تهیه شده نسبت به مدل وضع موجود چیست؟
o آیا مدل فرایندی مطلوب، زمان کمتری نسبت به مدل موجود دارد؟
o آیا بهای تمام شده مدل مطلوب از مدل موجود کمتر است؟
o آیا رضایت مشتری (داخلی / خارجی) در مدل مطلوب نسبت به مدل موجود افزایش یافته است؟
راهکار ما:
بکارگیری راهکار نرم افزاری عماد (جهت اطلاعات بیشتر به بخش محصولات مراجعه نمایید.)
۴) طراحی ساختار سازمانی / طراحی شغل
در طراحی ساختار سازمانی یکی از سوالات مهم که بایستی پاسخ داده شود، طراحی شغل می باشد.
طراحی شغل یعنی اینکه تعیین کنیم که چه کسی (who) چه موقع (when) چه فعالیتی (what) را چگونه (how) در چه مکانی (where) و چرا (why) انجام دهد.
با توجه به مواردی که در بالا اشاره شد و همچنین عدم دسترسی به داده های زمانسنجی امکان طراحی شغل مناسب وجود ندارد.
عدم وجود داده های زمانسنجی موجب می شود که نتوانیم برآورد کنیم که به ازای هر پست سازمانی طراحی شده، چند نفر پرسنل مورد نیاز است. زیرا اطلاعات کمیت فعالیتها (تواتر) و زمان واحد انجام فعالیت وجود ندارد.
راهکار ما:
بکارگیری راهکار نرم افزاری عماد (جهت اطلاعات بیشتر به بخش محصولات مراجعه نمایید.)

EA

معماری سازمانی

EA process
فرایند معماری سازمانی

 

SA
ابزار معماری System Architect

 

ابزار تولید خودکار ماتریسهای تحلیلی معماری
ابزار تولید خودکار محصولات معماری

 

ابزار ورود اتوماتیک مستندات معماری به مخزن معماری
ابزار ورود اتوماتیک مستندات معماری به مخزن معماری

 

ماتریس CRUD
ماتریس CRUD

 

راهکار نرم افزاری عماد (EMAD) Enterprise Monitoring, Analysis and Diagnosis
راهکار نرم افزاری عماد (EMAD) Enterprise Monitoring, Analysis and Diagnosis